krentjespap gruwel en Rote Grütze

rote grütze

krentjespap gruwel en Rote Grütze

Duitse of Deense Rote Grütze naast krentjespap of krentenbrij ook wel watergruwel genoemd, zoals de naam al aangeeft, wordt het gemaakt van rode en donkere vruchten, zoals rode aalbessen, framboos, bosbessen.
Puur natuurtjesfris is natuurlijk het lekkerst, maar in het voorjaar komt dat in Nederland niet zo bar vaak voor, hoewel met onze schuivende seizoenen?

Misschien heb je de kunst van het wecken nog onder de knie, of diepvriesvruchten, zou zomaar kunnen. Maar wanneer je het resultaat ziet : je wordt er zo ‘warm’ van , zelfs al is het een koud nagerecht.

Hoewel, het wordt soms ook wel als soep toegepast.
In beide gevallen kom je dit gerecht van Rote Grütze het meest tegen in Duitsland en Denemarken (= Rødgrød met fløde). En …… zonodig kun je natuurlijk een besje best omwisselen, variatie kan nooit kwaad. Zoals Grütze ook Grutze gespeld kan worden, en Gruetze.
Rote Gruetze of Rote Grutze

ingrediënten voor een feestelijk gerecht als Rote Grütze ©SC

ingrediënten voor een feestelijk gerecht als Rote Grütze, aantallen hangen natuurlijk af van wat je er mee doet : wordt het inderdaad een pap of hou je het als een smakelijk dessert, in het laatste geval kunnen de porties kleiner zijn.

  • 200 gram rode aalbessen
  • 200 gram zwarte bessen
  • 200 gram frambozen
  • 100 gram kruisbessen
  • 350 gram gemengde verse bessen (bewaar deze voor het laatst)
  • 100 gram gehalveerde kleine aardbeien (bewaar deze voor het laatst)
  • ¼ liter water
  • ¼ liter rode wijn ( of druivensap )
  • 120 gram suiker
  • 30 gram maiszetmeel
  • voor de vanille-room :
  • ¼ liter room
  • 15 gram suiker plus een zakje vanillesuiker

Bereiding van de Rote Grütze ©SC

De bereiding van de Rote Grütze is in feite niet zò ingewikkeld gegeven de vele vruchten, maar toch :
de bessen van de stelen ontdoen en samen met de frambozen in het mengsel van water en wijn (druivensap) aan de kook brengen, dan wegzetten en afgedekt zo’n 10 minuten laten doortrekken. De vruchten goed stevig door een zeef wrijven.

Het sap van de bessen met water aanvullen tot een hoeveelheid van 1 liter is bereikt, en daarin de kruisbessen met de suiker aan de kook brengen. Het koud aangemaakte maiszetmeel eraan toevoegen en al roerend opkoken, vervolgens lauwwarm laten afkoelen.

De bewaarde vruchten goed onderscheppen, en afgedekt in een koelkast laten opstijven.

Voor de vanilleroom de room half stijf kloppen en vermengen met de suiker en de vanillesuiker.
Het geheel op bord opdienen ( mocht het naar je idee nog te weinig zijn, kun je er nog wat verse gelijksoortige vruchten aan toevoegen ) met de room eraan toegevoegd. In Duitsland houden ze erg van niet helemaal vast geklopte room, Nederlanders zijn – alleen in dit opzicht – wat meer gesteld op stijf.

Jam , jam ! ( en het lijkt er ook nog op )


Maar hoe komen we op krentjespap, watergruwel en Rote Grütze ?

Voor de vraag, wie was er het eerst, gaan we even putten in herinnering rond krentjespap, watergruwel en Rote Grütze.
Watergruwel van Bessola
Zal rond de jaren 60 zijn dat er in het Groningse een bedrijf onder de naam Bessola bestond …. bestaat niet meer. Maar ze leverden de grote potten, formaatje ‘Hak’ met een relatief eindproduct, kant en klaar zeg maar. Inhoud : Watergruwel. En in mijn smaak van toen : gruwelijk lekker. Ik weet, er wordt anders over gedacht (..)
Maar een goed product zonder goeie vraag : red het niet en ging over in de armen van het Friese Vlag Concern. Niettemin, een kleine groep klanten kreeg het voor elkaar om het weer op de markt te zetten. Vond jaren geleden de smaak niet mijn smaak.

de herkomst van de watergruwel

De herkomst van de watergruwel is op zich interessant genoeg, want kan iets dat gruwel heet, “in te nemen zijn”?
En dan blijkt dat ‘ons gruwel’ in feite afkomstig is van het Engelse/Franse : ‘gruel’ dat net als het Engelse ‘Porridge’ pap is, maar dan waterige pap. Men zegt dat dit gruel dan weer afkomstig is van het Grieks/Romeinse “grutellum” en dat is dan weer doorgegeven aan de Franken van weleer, deels in Frankrijk en deels in Duitsland, waar het met “grût” in de vaart der volkeren van Duitsland is opgenomen als “Grütze” en de Denen bakken er “grød” van.

Charles Dickens schreef er al over als ‘voedzaam voedsel’ voor de gierige Ebenezer Scrooge en ook voor Oliver Twist, en praten we over rond 1838.

En nu de basis van de gruwel : gerst.
Gerst onbewerkt is voor de menselijk maag niet geschikt. ‘Gepeld’ / gebroken en gefilterd wel, en maken we er ‘ParelGORT’van. Kortweg gort. En ook nu kennen we gortpap en de meelpap, ook wel bloempap. Dàt is de basis. En u ziet direct het verband tussen gort en Grütze, maar ook de gruel. De waterige pap wordt dan dus water …. gruel, en gruel » gruwel. Heeft dus NIETS te maken met gruwelijk.
Die bloemvloeistof cq Watergruwel van de Groningse Bessola was roze gekleurd dankzij de toevoeging van rode vruchten danwel bessensap.

Maar het is geenszins een wet van Meden en Perzen om dezelfde verhoudingen aan te houden, als het resultaat maar lekker is.
Conclusie:

watergruwel is dus verdunde pap van gerst = gortpap, waarbij in Groningen een letter ‘w’ is ingevoegd op ‘gruel’.

krentenpap of krentjespap cq krentenbrei is dus hetzelfde maar met krenten en bessen en/of bessensap.

kaarsjebrei is kers met een ‘ae’ uitgesproken, is hetzelfde maar met kersen en bessen en/of bessensap.

en is het een kwestie van smaak om er een toevoeging van room bij te doen, of een vanillesaus.

Persoonlijk ga ik voor bovenstaand recept 🙂 .


terug naar de receptenpagina van de Paas


top pagina


Recepten (geldt ook voor mijn andere recept - pagina's

Wie bedenkt ze en wie publiceert ze. Zelf bezit ik ongeveer 400 kookboeken met giga recepten, de nodige verzamelordners/banden met losse recepten uit diverse bladen en andere bronnen. Je knutselt wat, je varieert wat, en uiteindelijk ontstaat er zoals in de muziek een arrangement op een oorspronkelijke compositie. En zo moet iedereen met een recept omgaan, ook al lijkt het soms eender op een andere : gebruik het als basis en ga zelf verder met de variatie. En soms zijn ze goed, dan verander je er niets aan.
Maar vraag me alleen niet uit welk boek of welke ordner ze komen, niet te doen.

Let op:
Denk er daarbij ook aan, dat niet ieder recept of ingredient of voedingsmiddel voor uw lichamelijke gesteldheid geschikt is, wees op uw hoede. U zelf kent uw lichaam als geen ander.


Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *